Porady

Łukasz Panfil

www.wszic.pl

Jakim rodzicem jesteś?

Różnie określa się rodziców dzieci grających w piłkę nożną: w ogóle nie zaangażowani, za bardzo zaangażowani albo „normalni” – w sensie wypośrodkowanego zaangażowania w uprawianie sport przez swoje dziecko. Dodatkową grupę stanowi tzw. KOR – Klub Oszalałego Rodzica.


Nie są to moim zdaniem zbyt fartowne określenia, ponieważ niewiele nam mówią. Poza tym często nacechowane są emocjami, nie zawsze pozytywnymi.


Przyjrzyjmy się zatem, co mówi psychologia na temat różnych stylów wychowania dziecka przez rodziców, a które mocno determinują ich zaangażowanie w rozwój sportowy tego dziecka:


styl autorytarny – to przede wszystkim wysokie wymagania i ścisła kontrola nad dzieckiem. Rodzice nie dopuszczają dziecka do głosu i wymagają, by ich wszystkie polecenia były wykonywane od razu. Jednocześnie krytykują dziecko za niesprostanie wysokim wymaganiom. Takie dzieci są uległe i konformistyczne w zachowaniu,  agresywne lub ciche i wycofane. Często wymykają się spod kontroli.


Przekonanie o swojej racji i słuszności swoich metod może być o tyle problematyczne, że w przypadku wysłania dziecka na zajęcia sportowe, powinieneś w dużej mierze zdać się na kompetencje trenera, bo to on jest głównym odpowiedzialnym za sam rozwój stricte sportowy. Wcale nie oznacza to jednak, że Twoja rola tutaj jest znikoma. Wręcz przeciwnie! Rola rodziców w samym rozwoju sportowym może i jest ograniczona, ale w holistycznym rozwoju przez sport – bardzo duża!


Musisz też pamiętać, że jeżeli sport ma stać się pasją Twojego dziecka, to niezależnie od tego, czy podąży ono drogą w kierunku zawodowstwa w sporcie czy zwyczajnie będzie chciało się rozwijać przez sport albo bawić się sportem, powinieneś większą uwagę zwracać na jego potrzeby w tym względzie, a nie decydować za niego.


styl pobłażliwy – rodzice nie wymagają niczego od dziecka, są pobłażliwi i wszystko dziecku wybaczają. W efekcie dzieci zachowują się egoistycznie, nie zwracają uwagi na potrzeby innych. Gorzej radzą sobie z wykonywaniem zadań, rzadziej podejmują się zobowiązań, bywają agresywne.


Rozwój czy samorozwój w sporcie, ale też w każdej innej sferze, związany jest z determinacją i często dużą samodyscypliną. Poza tym młody zawodnik powinien szanować autorytet rodziców, ale też trenera. Powinien również szanować swoich kolegów lub koleżanki z drużyny oraz przeciwników. Dodatkowo każda gra opiera się o pewne reguły i przepisy, których stanowczo należy przestrzegać. Jest również wiele zasad związanych ze sportem, które przydają się w życiu, jak chociażby zasada fair-play.


Do tego wszystkiego niezbędne jest stawianie granic oraz stanowczość, zwłaszcza w sytuacjach, gdy dziecko je mocno narusza. Jeżeli z domu wyniesie lekceważący stosunek do jakichkolwiek granic może niestety spowodować, że wszystkie wyżej wymienione elementy związane z rozwojem mogą być utrudnione.


styl niedbały – charakteryzuje się brakiem zainteresowania dzieckiem. Brakuje więzi emocjonalnej, a opiekunowie są psychologicznie i fizycznie niedostępni. Nie są zaangażowani w aktywności dziecka. Takie dzieci są aspołeczne, gorzej dogadują się z rówieśnikami i z mniejszym entuzjazmem uczestniczą w zajęciach.


Sport, zwłaszcza gry zespołowe, wymuszają na młodych ludziach kształtowanie dyspozycji psychospołecznych, czyli tych związanych z relacjami z innymi: asertywność, empatia, zaufanie do innych, wzajemny szacunek, wzajemne wsparcie itp. Te znowu powinny być oparte na kształtowaniu relacji pomiędzy dziećmi. Jest to szczególnie istotne na początkowych etapach, kiedy przychodzą one na zajęcia głównie po to, żeby się dobrze bawić. Jeśli dziecko z domu wyniesie oziębłość emocjonalną oraz poczucie, że nikt się nim nie interesuje, ciężko mu będzie powyższe osiągnąć.


styl autorytatywny – najbardziej pożądany, oparty na sprawowaniu kontroli rodzicielskiej przy równoczesnym dawaniu wsparcia i ciepła. Granice są jasno wytyczone, a opiekunowie zaangażowani, ale stanowczy. Dzieci wychowywane w ten sposób są niezależne, mają wysoką i realistyczną samoocenę jednocześnie są otwarte na potrzeby innych i zdolne do współpracy.


Przejawy zachowania i podejście rodziców stosujących ten styl wydają się być najbardziej odpowiednie także dla rozwoju sportowego i rozwoju przez sport. Z jednej strony bowiem uwzględniane są potrzeby dziecka i ma on swobodę w wielu swoich działaniach, a z drugiej ma on świadomość granic, których nie może przekraczać oraz reguł, które powinien przestrzegać.


Zastanów się, jaki styl Ty stosujesz oraz jakie to może mieć przełożenie na wspieranie rozwoju Twojego dziecka. Przemyśl też, które elementy Twojego podejścia i zachowania są dobre, a które warto poprawić. Ważne, żebyś przyjął przy tym trzy perspektywy – swoją własną jako rodzica, trenera, no i przede wszystkim swojego dziecka.

 

Autorem wpisu jest Łukasz Panfil, doktor Uniwersytetu Jagiellońskiego, którego praca doktorska dotyczyła wspierania rozwoju młodych zawodników przez najbliższe otoczenie (m.in. rodzice, trenerzy, nauczyciele). Od 12 lat, zawodowo i hobbystycznie zajmuje się edukacją dla sportu. Jako syn „profesora od sportu”, od najmłodszych lat przesiąkał wiedzą o sporcie i rozumieniem jego istoty. Przepracował ponad 3000 godzin z dziećmi i młodzieżą na obozach sportowych – jako opiekun, instruktor, pełniąc funkcje kierownicze.

 

Zapraszamy rodziców i opiekunów na dedykowanie im kursy i szkolenia organizowanie przez Wyższą Szkołę Zarządzania i Coachingu we Wrocławiu (KLIKNIJ).